Gebouwen van de VOC aan Pasar Ikan

"Heet", "stoffig", "lawaaiig", hoe vaak heb ik niet mijn geboortestad zo horen aanduiden. "Klopt" zei ik dan en begon meteen gloedvol op te sommen wat daar allemaal tegenover stond en dat is niet weinig. Bijvoorbeeld de overgebleven gedeelten van het fort, annex voor- raadgebouwen van de VOC aan Pasar Ikan. Over die vroege (opgericht 1602) multinational kan men verschillend denken, maar men kan er niet omheen dat dat bedrijf een solide bouwsteen werd in het fundament waarop eerst Nederlands Oost Indië en later Indonesië werden gevestigd. Naast de vrachtvaart met specerijen op Europa was in de toptijden van de VOC de handel via eigen "factorijen" door heel Azië minstens even omvangrijk en winstgevend. De logistiek voor het totale goederenverkeer vereiste een centraal voorraadcentrum en daar maakte dit gebouw (bovenste foto uit 1957) aan jl. Pasar Ikan 1 (gebouwd 1657) deel van uit. De zwartige muren duiden op matig onderhoud. Achter de ingang onder de overdekte uitloop had ik een gudang voor het keuren, sorteren en voor export versche- pen van huiden en vellen. De eigenlijke vismarkt bevond zich achter de winkels in meest scheepsbenodigdheden rechts van de straat, net niet op de foto.

Deze middelste foto (1977) toont dat het gebouw een stevige opknapbeurt heeft gehad. Het geeft een fijn gevoel dat Indonesië belangrijke gebouwen uit het verleden goed onderhoudt en er een nuttige bestemming aan geeft. Ook is nu de uitkijktoren te zien; deze hoorde bij de militaire functie van het complex. In het gebouw is het Museum Bahari (Maritiem Museum) gevestigd. Het heeft een interessante en gevarieerde verzameling schepen, scheeps- en vis-uitrustingen, zeedieren, navigatieinstrumenten, maquettes en er zijn ruimtes voor vergaderingen en workshops. Bij ons laatste bezoek (2004) raakte ik in gesprek met de receptionist aan de kassa voor de toegangsbewijzen. Ik vertelde hem dat ik bijna 50 jaren terug stapels huiden en vellen keurde op de plaats waar hij nu zit. Hij rolde bijna van

verbazing van zijn stoel, vertelde dat hij toen nog niet was geboren en biechtte voorts op bij de geschiedenislessen maar matig te hebben opgelet. Goed, dat kon ik dus wat bijspijkeren terwijl het nageslachte rondkeek op de binnenplaats bij een van de andere gebouwen (foto uit 2004) van het complex.
Een bezoek aan dit Museum Bahari laat zich uitstekend combineren met een verkenning van Sunda Kelapa de haven waar het inter-eiland verkeer lading lost en inneemt. Daarover misschien een volgende keer.

Pak Giel